Temizlik Ürünlerinin İçerik Listesi Nasıl Okunur?

Bitkisel Temizlik
18-10-2026 10:45
Temizlik Ürünlerinin İçerik Listesi Nasıl Okunur?

Bir deterjan şişesinin arka yüzünde "%5'ten az noniyonik yüzey aktif maddeler", "Limonene", kırmızı çerçeveli bir simge ve küçük bir doz tablosu görebilirsiniz. Bu satırlar farklı kurallardan gelir ve ürün hakkında farklı şeyler söyler.

Bu rehber, evde kullanılan bir temizlik ürününün etiketini yedi adımda okumayı anlatır; mevzuat, resmî raporlar ve hakemli bir araştırmaya dayanır, kendi ürün testimize değil.

Özetle

  • Ambalajdaki yüzde bantları yalnızca yönetmeliğin saydığı madde gruplarından ağırlıkça %0,2'nin üzerinde eklenenleri gösterir; tam içerik listesi değildir.
  • Enzim, dezenfektan, optik parlatıcı, parfüm ve koruyucu, eklenmişse miktarı ne olursa olsun yazılır. Koku alerjenleri %0,01'i geçince adıyla yazılır.
  • Tam içerik listesi ambalajda yazan internet adresinde yer alır.
  • Tehlike işareti, ürün işaret gerektiren bir zararlılık sınıfında sınıflandırıldığında çıkar. İşaret olmaması kullanma talimatını okumayı gereksiz kılmaz.
  • Doz bilgisi yasal olarak çamaşır deterjanlarında su sertliğine göre, otomatik bulaşık makinesi deterjanlarında 12 kişilik standart yük için zorunludur.

Bir Deterjan Etiketinde Hangi Bilgiler Bulunur?

Türkiye'de tüketiciye satılan deterjanların etiketini Deterjanlar Hakkında Yönetmelik (RG 27.01.2018, sayı 30314) düzenler; ürün zararlı olarak sınıflandırılmışsa uyarı kısmına ayrıca Maddelerin ve Karışımların Sınıflandırılması, Etiketlenmesi ve Ambalajlanması Hakkında Yönetmelik (SEA) devreye girer.

Etiketteki bilgi Ne zaman bulunur Dayanak
Ürün adı, sorumlu firmanın adı, adresi ve telefonu Tüketiciye satılan her deterjanda Deterjan Yönetmeliği Madde 14(2)
İçerik veri belgesinin istenebileceği adres, telefon, e-posta Tüketiciye satılan her deterjanda Madde 14(2)(c)
Yüzde bantlı içerik bilgisi Halka satılan her deterjanda Madde 14(4), Ek-7/A
Tam içerik listesinin internet adresi Halka satılan her deterjanda Ek-7/A
Kullanma talimatı ve gerekiyorsa özel uyarılar Deterjan ambalajlarında Madde 14(4)
Doz bilgisi (çamaşırda su sertliğine göre) Çamaşır ve otomatik bulaşık makinesi deterjanlarında Madde 14(5), Ek-7/B
Tehlike işareti, uyarı kelimesi, zararlılık ve önlem ifadeleri Ürün zararlı olarak sınıflandırılmışsa, uygulanabildiği ölçüde SEA Yönetmeliği Madde 19

Yönetmeliğe göre bu bilgiler etikette Türkçe yer alır (Deterjanlar Hakkında Yönetmelik, mevzuat.gov.tr).

1. Ürünün Adını ve Sorumlu Firmayı Bulun

İlk bakmanız gereken yer, ürünün piyasaya arzından kimin sorumlu olduğudur. Madde 14'e göre (Lexpera konsolide metin) ambalajda ürünün adı ve ticari adı, sorumlu tarafın adı ya da markası, tam adresi ve telefon numarası okunaklı ve silinmez biçimde yer alır. Aynı yerde, ürünün ayrıntılı içerik veri belgesinin istenebileceği adres, telefon ve varsa e-posta da bulunur.

Bu satırlar, bir soru ya da şikâyetiniz olduğunda kime ulaşacağınızı gösterir; bu bilgilerin ya da Türkçe etiketin eksik olması, ürünün yönetmeliğin etiket kurallarına uymadığının işaretidir.

2. Yüzde Bantlarını Doğru Okuyun

"İçindekiler" başlığı altındaki yüzdeler kesin oran değil, banttır. Yönetmeliğin Ek-7/A bölümü dört bant tanımlar: %5'ten az; %5 veya daha çok ama %15'ten az; %15 veya daha çok ama %30'dan az; %30 ve daha çok (Deterjanlar Hakkında Yönetmelik Ekleri, mevzuat.gov.tr).

Bu bantlar her madde için değil, yalnızca ağırlıkça %0,2'nin üzerinde eklenen belirli gruplar için kullanılır:

  • Yüzey aktif maddeler (anyonik, katyonik, amfoterik, noniyonik) ve sabun
  • Fosfatlar, fosfonatlar, zeolitler, polikarboksilatlar, EDTA ve tuzları
  • Oksijen bazlı ve klor bazlı ağartıcılar
  • Fenoller, para-diklorobenzen, aromatik, alifatik ve halojenli hidrokarbonlar
Etikette gördüğünüz Ne anlama gelir Ne anlama gelmez
%5'ten az anyonik yüzey aktif madde Bu gruptan %0,2'nin üzerinde ama %5'in altında madde var Hangi anyonik madde olduğu
%5–15 noniyonik yüzey aktif madde Oran %5 ile %15'in altı arasında Ürünün daha güçlü temizlediği
Bir grubun hiç anılmaması O gruptan %0,2'nin üzerinde eklenmemiş Ürünün yalnızca listelenen maddelerden oluştuğu

Bant geniştir: "%5–15" diye yazılan bir madde %5 de olabilir, %14 de; iki ürünü bantlarına bakarak güç açısından kıyaslamak bu yüzden yanıltır. Bantta maddenin kendi adı da yazmaz; örneğin SLES etikette yalnızca "anyonik yüzey aktif madde" olarak görünebilir. Adı 5. adımdaki tam listede bulunur.

3. Miktarı Ne Olursa Olsun Yazılan Maddelere Bakın

Bazı madde sınıfları, ürüne eklenmişlerse oranı ne kadar düşük olursa olsun etikette yer alır. Ek-7/A'ya göre bunlar enzimler, dezenfektanlar, optik parlatıcılar ve parfümlerdir. Koruyucular da miktardan bağımsız yazılır ve kozmetiklerde kullanılan ortak adlandırmayla listelenir.

  • Enzim: Belirli leke türlerini parçalamak için eklenir.
  • Dezenfektan: Ürüne dezenfeksiyon amacıyla bir madde eklendiğini gösterir.
  • Optik parlatıcı: Kumaşı daha beyaz gösteren katkıdır; temizlemez.
  • Parfüm: Tek kelimeyle yazılır; içindeki maddeler tek tek sayılmaz.
  • Koruyucu: Sıvı ürünün bozulmasını önler; etikette "Sodium Benzoate" gibi adıyla görünür.

Türkiye pazarına dair hakemli bir çalışma, koruyucunun etikette ne kadar sık göründüğünü gösteriyor. Mangır ve Özkaya, Ağustos 2025'te İstanbul'daki zincir marketlerden 100'ü ev temizlik ürünü olmak üzere 245 ürünün etiketini inceledi. En sık koruyucular sodium benzoate, methylisothiazolinone (MI) ve methylchloroisothiazolinone (MCI) oldu; MI temizlik ürünlerinin %60'ında bulundu ve en çok koruyucu içeren grup çamaşır deterjanlarıydı (Mangır ve Özkaya, 2026).

4. Koku Alerjenlerini Parfümden Ayırın

Etikette "parfüm" kelimesinin yanında görülen "Limonene" gibi adlar çoğu zaman koku alerjenleridir. Ek-7/A'ya göre Kozmetik Yönetmeliği'nin Ek-III listesindeki koku alerjenleri, üründe ağırlıkça %0,01'i geçtiğinde kozmetiklerdeki adlarıyla ayrıca yazılır. Yani "parfüm" tek kalemdir, ama eşiği aşan alerjen ayrıca görünür.

Mangır ve Özkaya'nın incelediği ürünlerin genelinde en sık rastlanan koku maddeleri linalool, limonene ve hexyl cinnamal oldu. İki bulgu etiket okurken işe yarar:

  • Bitkisel yağ da koku verir: "Parfüm" yazmayan 14 üründen 3'ünde portakal yağı, okaliptüs yağı, misket limonu yağı ya da lavanta özütü gibi koku veren bitkisel bileşenler vardı.
  • Ön yüz iddiası tutmayabilir: "Parfümsüz" ya da "koruyucusuz" diye etiketlenmiş 33 ürünün 7'sinde (%21,2) iddia ile içerik listesi çelişiyordu (Mangır ve Özkaya, 2026).

Kokuya duyarlıysanız, ön yüzdeki "parfümsüz" ifadesini arka yüzdeki listeyle karşılaştırın. "Parfümsüz" ile "kokusuz" arasındaki farkı parfümsüz ve kokusuz deterjanlar yazısında anlattık. Örneğin U Green Clean'in Sensitive çamaşır deterjanı parfümsüz ve boyasızdır; bu ürünün de ön yüz ifadesini arka yüzdeki listeyle karşılaştırabilirsiniz.

5. Tam İçerik Listesi İçin Ambalajdaki İnternet Adresine Gidin

Ambalajdaki liste kısa ve bantlıdır; tam listenin yeri internettir. Ek-7/A, içerik listesine ulaşılabilecek internet sitesinin adresinin ambalajda yazılmasını şart koşar. Ek-7/D'ye göre bu sitedeki liste:

  • Ürüne kasten eklenen tüm içerikleri, kozmetiklerdeki INCI adlarıyla ya da bunlar yoksa kimyasal adlarıyla verir.
  • Yüzde ve CAS numarası vermek zorunda değildir.
  • Parfümü "parfüm", renk vericiyi "renk verici" diye tek kalem yazar; eşiği aşan koku alerjenlerini ayrıca gösterir.
  • Herhangi bir kısıtlama ya da şart olmadan erişilebilir ve güncel tutulur.

Daha ayrıntılı bir belge de vardır, ama sağlık personeline verilir. Yönetmeliğin 12. maddesine göre imalatçı, talep eden sağlık personeline içerik veri belgesini gecikmeksizin ve ücretsiz sunar; bilgiler yalnızca tıbbi amaçla kullanılır. Alerji şüphesini araştıran hekiminiz bu yolu kullanabilir.

6. Tehlike İşaretini, Uyarı Kelimesini ve İfadeleri Okuyun

Tehlike işareti ve ilgili ifadeler deterjan yönetmeliğinden değil, SEA Yönetmeliği'nden gelir; deterjan yönetmeliğinin 14. maddesi bu hükümleri açıkça saklı tutar. SEA'ya göre zararlı olarak sınıflandırılan bir karışımın etiketi tedarikçi bilgisini, miktarı ve ürün kimliğini; uygulanabildiği durumlarda zararlılık işaretini, uyarı kelimesini, zararlılık ve önlem ifadelerini içerir (SEA Yönetmeliği, TİTCK).

  1. İşaret: Beyaz zemin üzerinde kırmızı çerçeveli eşkenar dörtgen içindeki simgedir; bir üründe birden fazla olabilir (HSE).
  2. Uyarı kelimesi: "Dikkat" daha az ciddi, "Tehlike" daha ciddi bir zararlılık kategorisini gösterir. "Tehlike" yazan etikette "Dikkat" yer almaz.
  3. Zararlılık ifadesi: Zararın ne olduğunu söyler.
  4. Önlem ifadesi: Ne yapmanız gerektiğini söyler; eldiven kullanmak gibi.
  5. Madde adları: Ciddi göz hasarı, cilt aşınması ya da hassaslaşma gibi sınıflandırmalara katkıda bulunan maddelerin adı da etikette yer alır.

İşaret yoksa ürün, işaret gerektiren bir zararlılık sınıfında sınıflandırılmamıştır. Etikette bir zararlılık ifadesi varsa onu yine okuyun; kullanma talimatı ve özel uyarılar da geçerlidir. Sağlık Bakanlığı'nın Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) raporuna göre 2018'de 0–5 yaş grubundaki başvuruların %18,79'u ev kimyasallarıyla ilgiliydi. UZEM 114 numaralı hattan 7 gün 24 saat hizmet verir (Sağlık Bakanlığı HSGM, UZEM Raporları 2014–2020).

7. Doz Bilgisini Kendi Suyunuza Göre Kullanın

Su sertliğine göre ayrıntılı doz tablosu her temizlik ürününde zorunlu değildir. Yönetmeliğin 14. maddesine göre Ek-7/B'deki doz bilgisi yalnızca tüketiciye yönelik çamaşır deterjanlarında ve otomatik bulaşık makinesi deterjanlarında aranır. Diğer ürünlerde kullanma talimatına bakılır.

  • Çamaşır deterjanı: Yumuşak, orta ve sert su için ml ya da gram cinsinden önerilen miktar; orta sertlikte suyla bir ambalajın kaç standart yük yıkayacağı; ölçek kabı varsa üzerindeki doz işaretleri. Standart yük, ağır kir deterjanlarında 4,5 kg, hafif kir deterjanlarında 2,5 kg kuru çamaşırdır.
  • Bulaşık makinesi deterjanı: Tam dolu 12 kişilik makinede normal kirli bulaşık için ana yıkamadaki standart doz; gram, ml ya da tablet olarak.

Çamaşırda kendi suyunuzun sertliğine uyan dozu seçin; göz kararı doz tabloyu boşa çıkarır.

Varsayımsal Bir Etiketi Adım Adım Okuyalım

Aşağıdaki etiket anlatım için hazırlanmış varsayımsal bir örnektir; gerçek bir ürüne ait değildir.

VARSAYIMSAL ÖRNEK, gerçek bir ürüne ait değildir

Sıvı Çamaşır Deterjanı, 1 L

İçindekiler: %5–15 noniyonik yüzey aktif maddeler; %5'ten az anyonik yüzey aktif maddeler, sabun. Ayrıca: enzimler, parfüm, Linalool, Limonene. Koruyucu: Sodium Benzoate.

Tam içerik listesi: (üreticinin internet adresi)

Doz (4,5 kg normal kirli çamaşır): yumuşak su 35 ml, orta 45 ml, sert 60 ml. Orta sertlikte suyla yaklaşık 22 yıkama.

  • Bantlar: Noniyonik yüzey aktif madde %5 ile %15'in altı arasında; anyonik yüzey aktif madde ve sabun %0,2 ile %5'in altı arasında. Hangi maddeler olduğunu bantlar söylemez.
  • Miktardan bağımsız satır: Enzim ve parfüm eklenmiş. Linalool ve Limonene, %0,01'i geçen koku alerjenleri.
  • Koruyucu: Sodium Benzoate eklenmiş; oranı yazılmaz.
  • Uyarı: İşaret yok; ürün işaret gerektiren bir sınıfta değil, ama kullanma talimatı geçerli.
  • Doz: Sert sudaysanız 60 ml; "yaklaşık 22 yıkama" orta sertlikteki suya göre hesaplanmış.

Etiket Okurken Sık Yapılan Hatalar

  • İşaret yoksa önlem gerekmez sanmak: İşaret yalnızca belirli zararlılık sınıflarında çıkar; talimat her üründe geçerlidir.
  • Logoyu içerik listesi yerine koymak: Sertifika logosu ayrı bir iddiadır ve ayrıca doğrulanır; nasıl yapılacağını sertifika logolarını doğrulama rehberinde anlattık.
  • Ön yüzdeki sıfata güvenmek: "Doğal" ya da "hipoalerjenik" gibi ifadeler içerik listesinin yerini tutmaz. Mangır ve Özkaya'nın aktardığı önceki çalışmalar, "parfümsüz" ya da "hipoalerjenik" diye pazarlanan ürünlerin de hassaslaştırıcı madde içerebildiğini gösterir.

Sıkça Sorulan Sorular

Deterjan etiketinde içindekiler neden yüzde aralığıyla yazılır?

Çünkü Deterjanlar Hakkında Yönetmelik'in Ek-7/A bölümü ambalajda kesin oran değil, belirli madde grupları için dört yüzde bandı öngörür.

“Parfüm” yazmayan bir üründe koku alerjeni olabilir mi?

Olabilir. Koku alerjenleri %0,01'i geçince adıyla yazıldığı için listede "Limonene" ya da "Linalool" gibi adlara bakın. Türkiye'de yapılan bir etiket çalışmasında "parfüm" yazmayan 14 üründen 3'ünde portakal ya da lavanta gibi koku veren bitkisel bileşenler bulundu. Cilt hassasiyeti için hassas ciltler için temizlik ürünü seçimi yazısına bakabilirsiniz.

Deterjanın tam içerik listesini nereden bulurum?

Ambalajda yazan internet adresinden. Oradaki liste tüm içerikleri verir, yüzde vermek zorunda değildir ve erişime açık, güncel tutulur.

Etikette tehlike işareti yoksa ürün zararsız mı?

Hayır, yalnızca işaret gerektiren bir zararlılık sınıfında sınıflandırılmamıştır. Deterjan Yönetmeliği, ambalajda kullanma talimatı ve gerekiyorsa özel uyarılar bulunmasını şart koşar; bunlara uymak gerekir. Yanlışlıkla yutma ya da göze kaçma durumunda Ulusal Zehir Danışma Merkezi'ne 114'ten ulaşılabilir.

Sonuç

Bir temizlik ürününün etiketini okumak yedi soruya cevap aramaktır: kim sorumlu, hangi gruplar hangi bantta, hangi katkılar eklenmiş, hangi koku alerjenleri var, tam liste nerede, hangi tehlike işaretleri ve uyarılar var ve dozu suyunuza göre ne kadar. Ambalajdaki liste kısadır; ayrıntı internet adresindedir. Kararı ön yüzdeki sıfatlara değil, arka yüzdeki bu bilgilere göre verin.

Bu adımları U Green Clean ürünleri ve temizlik ürünleri kategorisi sayfalarındaki etiketlerde deneyebilirsiniz.

Yazar hakkında: Kemal Pektaş, Bio Organik blogunda temizlik ürünlerinin içeriği, etiketi ve ilgili mevzuat üzerine yazıyor. Yazıdaki bir bilgiyle ilgili soru ya da düzeltme öneriniz varsa iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Şeffaflık notu: Bio Organik, bu yazıda adı geçen U Green Clean ürünlerinin satıcısıdır. Yazıdaki bilgiler mevzuat, resmî kurum yayınları, üretici bilgileri ve bilimsel kaynaklara dayanır.

Kaynaklar

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. Ürün kullanım talimatları için ambalaj bilgilerini esas alın.

Tüm Bloglar